index
نخستین بار در کشور /

ژن چند قلو زایی در گوسفند افشار در زنجان تثبیت شد

شناسهٔ خبر: ۱۳۳۶۴۵۱ –

زنجان – خبرگزاری مهر: رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با اشاره به اینکه برای اولین بار در کشور ژن چند قلو زایی درگوسفند افشار در این استان تثبیت شد، گفت: با تحقیقات انجام شده و تکیه بر دانش فوق متوسط تعداد بره زایی به ۳٫۲ بره در هر زایمان رسیده است.

به گزارش خبرنگار مهر، محمدرضا نهاوندی‌پور ظهر چهارشنبه در همایش تجلیل از کشاورزان نمونه استان زنجان افزود: ثبت ژن چندقلوزایی در گوسفند افشار در استان و همچنین مقاوم‌سازی جوجه‌های گوشتی به شرایط سردتر از حالت دمایی نرمال، از جمله طرح‌های تحقیقاتی بسیار مهمی است که با آغاز عملیاتی شدن آنها، تحول بزرگی در صنعت دام و طیور استان رخ خواهد داد.

 وی با بیان اینکه در سال گذشته، تولید محصولات کشاورزی از ۲ میلیون تن فراتر رفته و به ۲ میلیون و ۳۵۰ هزار تن رسیده است ادامه داد: از این میزان، ۳۰۰ هزار تن مازاد بر نیاز استان بوده است.

 رئیس سازمان جهادکشاورزی استان زنجان ادامه داد: مهار آب‌های سطحی و احداث ۱۰۰ بند در ۱۰۰ روستای استان با هدف استفاده از آب‌های سطحی در مناطقی که دچار کمبود آب است همچنین احداث بندهای آبخیزداری با هدف تغذیه سفره‌های زیرزمینی، از اوایل شهریورماه امسال آغاز خواهد شد.

 وی به شروع توسعه باغات در اراضی شیب‌دار در ۱۵ روستای شهرستان طارم به مساحت ۵ هزار هکتار اشاره کرد و گفت: هدف‌گذاری برای این منظور در سال‌جاری ۲۰ هزار هکتار است که در حال حاضر ۱۰ هزار هکتار در شهرستان طارم به توسعه باغات زیتون اختصاص داده شده است.

نهاوندی‌پور به جمع‌آوری اطلاعات ۸۸ هزار بهره‌بردار در استان در راستای تکمیل شناسنامه کشاورزی (پایگاه اطلاعات کشاورزی) اشاره کرد و افزود: در سال‌جاری با جدیت بیشتری جمع‌آوری اطلاعات برای این سامانه را انجام خواهیم داد و اطلاعات آن به روزرسانی خواهد شد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با اشاره به مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی به‌عنوان اولویت سال‌جاری، گفت: در آبیاری تحت فشار در استان، نهضتی برپا خواهد شد.

http://www.mehrnews.com/news/1336451/%DA%98%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%82%D9%84%D9%88-%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%AB%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%AF

ادامه مطلب »

index

تولید انبوه چندقلو زایی گوسفند افشار در دانشگاه
چندقلو زایی گوسفند افشار در دانشگاه زنجان به تولید انبوه می رسد

 

چندقلو زایی گوسفند افشار در دانشگاه زنجان به تولید انبوه می رسد.

زنجان – رییس دانشكده كشاورزی دانشگاه زنجان گفت: چندقلو زایی (۴ قلو زایی) در گوسفند افشار با حمایت سازمان جهاد كشاورزی استان در دانشگاه زنجان به تولید انبوه خواهد رسید.

محمدرضا عظیمی در گفتگو با خبرنگار ایرنا، افزود: بر اساس تحقیقاتی كه از سال ۸۵ بر روی گوسفند افشار باانتقال ژن چندقلو زایی آغاز شده در ابتدای امسال نسل سوم این میش ها موفق به چند قلوزایی شدند.

وی اظهار كرد: تاكنون از میان میش ها هشت گوسفند موفق به چهار قلو زایی شده كه در نوع خود در سطح كشور موفقیت بزرگی محسوب می شود.

رییس دانشكده كشاورزی دانشگاه زنجان تولید انبوه جوجه های مقاوم در برابر سرما توسط پژوهگشران این دانشگاه را از دیگر فعالیت های مهم این دانشكده عنوان كرد و گفت: در این طرح جوجه ای كه در محیطی با دمای ۲۵ درجه سانتیگراد رشد می كرد، توانایی رشد در دمای ۱۴ درجه را نیز دارد.

عظیمی افزود: این طرح با هدف كاهش مصرف انرژی در واحدهای مرغداری پرورش مرغ گوشتی صنعتی آغاز و به نتیجه رسیده است.

وی مزرعه آموزشی و پژوهشی دانشكده دانشگاه زنجان را از دیگر بخش های مهم این دانشكده عنوان كرد و گفت: این دانشكده با در اختیار داشتن بخش های مهم زراعی و دامی ، ضمن فعالیت در زمینه آموزشی دانشجویان در بخش های تحقیقات نیز فعالیت های چشمگیری انجام می دهد.

رییس دانشكده كشاورزی دانشگاه زنجان با بیان اینكه از بخش های مزرعه آموزشی می توان به گاوداری ۱۶۰ راسی، گوشفندداری ۵۰۰ راسی اشاره كرد ، افزود: سالن های مرغداری تخمگذار و گوشتی، باغات، اراضی زراعی و مزرعه تحقیقاتی كه در آن انواع روشهای پیشرفته آبیاری تحت فشار تعبیه شده از دیگر اقدامات این دانشكده محسوب می شود.

به گفته ی عظیمی اجرای طرح های بی شمار زراعی و اصلاحی ، طرح های تحقیقاتی باغبانی و طرح های تحقیقاتی خاكشناسی از دیگر اقدامات مهم دانشكده كشاورزی محسوب می شود.

وی خاطرنشان كرد: در زمان حاضر این دانشكده دارای ۲۵ آزمایشگاه مجهز ، چهار سایت كامپیوتری ، سایت هواشناسی ، دو كارگاه آموزشی و كارگاه ماشین آلات كشاورزی می باشد.

 

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر ۸۰۱۸۰۴۷۶

http://www.znu.ac.ir/pg/view/id/5729/t/91

ادامه مطلب »

index

مدیر جهاد کشاورزی ماهنشان:

نسل دوم گوسفند نژاد افشار در زنجان تولید می‌شود‌

شناسه خبر: ۸۸۴۴۸۸ سرویس: استانها

گوسفند افشار

مدیر جهاد کشاورزی ماهنشان از انجام نمونه‌برداری‌های لازم برای تولید نسل دوم گوسفند نژاد افشار با وارد کردن ژن چندقلوزایی به آن در منطقه ماهنشان استان زنجان خبر داد.

خلیل پیمان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در زنجان با بیان اینکه نخستین نسل گوسفند نژاد افشار منطقه در شهرستان ماهنشان تولید شده است، اظهار داشت: کارشناسان ذیربط در حال انجام نمونه‌برداری‌های خون به منظور تولید نسل دوم گوسفند نژاد افشار هستند.

وی با بیان اینکه ماهنشان قطب پرورش گوسفند نژاد افشار در استان زنجان محسوب می‌شود، تصریح کرد: منطقه اوریاد ماهنشان به عنوان بازار فروش گوسفند نژاد افشار به شمار می‌رود.

مدیر جهاد کشاورزی ماهنشان در مورد مزایای تولید گوسفند با بهره بردن از علم ژن چندقلوزایی در گوسفند نژاد افشار ابراز کرد: بهره‌وری در میزان تولید گوشت قرمز، افزایش توان تولیدمثل و تعدد بره در هر زایمان از جمله مزایای وارد کردن ژن چندقلوزایی به گوسفند افشار است.

وی عنوان کرد: از طرفی با توجه به ظرفیت‌های محدود مراتع، پرورش گوسفند نژاد افشار با وارد کردن ژن چندقلوزایی می‌توان خدمت قابل توجهی به مردم جامعه و صنایع مرتبط کرد.

پیمان گفت: صفت چندقلوزایی یکی از صفات مهم اقتصادی در گوسفند بوده که اهمیت انجام آن در نژادهای گوشتی که پرورش و اصلاح نژاد آن‌ها هدف تولید گوشت بیشتر بوده، بارزتر است.

وی عنوان کرد: برای تولید پشم ظریف و به منظور تولید الیاف نازک و تن پوش خوب برای لباس از نژاد برولا از نیوزیلند و نژاد مرینوس از استرالیا در ژن چندقلوزایی از نژاد افشار بهره‌مند می‌شویم.

انتهای پیام/

http://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/07/19/884488/%D9%86%D8%B3%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%DA%AF%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF-%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF

ادامه مطلب »

index

ژن چند قلو زایی گوسفند افشار به تولید انبوه می رسد

زنجان – معاون امور تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان، گفت: ژن چند قلوزایی گوسفند افشار برای اولین بار در کشور با ورود بخش خصوصی به تولید انبوه می رسد.

رحمان رستم خانی روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، ˈقره چریانˈ را اولین ایستگاه تحقیقاتی بخش خصوصی دام سبک کشور دانست و افزود: شرکت دانش بنیان ره یافت ایرانیان برای اولین بار در کشور بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی، این ایستگاه تحقیقاتی را به محققان بخش خصوصی واگذار کرد.

وی، گوسفند افشار را یکی از نژاد های سنگین وزن گوسفندان ایرانی دانست و یادآورشد: بر اساس مطالعات و پژوهش های صورت گرفته بر روی این نژاد، ژن چند قلوزایی در گوسفند افشاری تثبیت شده است.

رستم خانی ، طرح انتقال ژن چند قلوزایی را برای اولین بار در کشور از پروژه های تحقیقاتی مشترک دانشگاه زنجان و جهاد کشاورزی استان دانست و اظهار کرد: طرح انتقال ژن چند قلوزایی با وارد کردن سلول های جنسی از کشور نیوزلند و از نژاد برولامرینو آغاز شد.

معاون امور دامی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان، گوسفند افشاری را دارای خصوصیات خاصی دانست و گفت: سرعت رشد بالا، تولید شیر مطلوب، سازگاری و عادت پذیری با شرایط آب و هوای مناطق سردسیر، قدرت راهپیمایی مناسب، توان چند قلوزایی و مقاوم در برابر امراض و انگل های منطقه از ویژگی های این نژاد محسوب می شود.

وی با بیان اینکه در نسل اول و دوم دارای ژن چند قلو زایی گوسفند افشاری بره هایی کمتر از چهار قلو متولد شده بودند، افزود: بسیاری از افراد می پنداشتند که این ژن فقط در نسل های اول و دوم باقی مانده و کمرنگ تر می شود که با تولد بره های چهارقلوی نسل سوم این نظریه رد و ژن چهار قلوزایی در این نژاد تثبیت شد.

رستم خانی یادآور شد: تحقق چهارقلویی زایی در گوسفند افشار ثابت کرد، این ژن در این نژاد، به صورت موروثی رشد کرده و با تداوم نسل ها کمرنگ تر نمی شود.

به گفته وی ایستگاه تحقیقاتی قره چریان با فعالیت بخش خصوصی در آینده بر روی اصلاح نژاد سایر دام های سبک کشور مطالعه و تحقیق خواهد کرد.

۷۳۱۹/۵۲۲/۲۴۵

انتهای پیام /*

ادامه مطلب »

yjc.ir

معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی از اواخر خرداد ماه امسال اقدام به همزمان سازی فحلی وسیدر گذاری و سپس جفتگیری گوسفندان افشاری در ۶ گله طرح محوری استان با قوچهای اصلاح شده و حاوی ژن های چند قلو زایی کرد .

لینک مطلب در سایت باشگاه خبرنگاران جوان:

http://www.yjc.ir/fa/news/4693265/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%DA%98%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%82%D9%84%D9%88-%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86

به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران زنجان ؛معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی از اواخر خرداد ماه امسال اقدام به همزمان سازی فحلی وسیدر گذاری و سپس جفتگیری گوسفندان افشاری در ۶ گله طرح محوری استان با قوچهای اصلاح شده و حاوی ژن های چند قلو زایی کرد

در آذر ماه امسال بره های حاوی این ژن متولد شدند و خوشبختانه گوسفندان افشاری علاوه بر ویژگیهای فوق العاده قبلی (افزایش وزن بالا، قدرت راهپیمایی خوب ، سازگاری عالی به شرایط محیطی و اقلیمی استان و مقاومت مناسب در برابر انگلهای منطقه و غیره ) با اقدامهای اخیر از قابلیت چند قلو زایی ژنتیکی نیز برخوردار شدند

بطوریکه در صد دو قلو زایی در گوسفند افشاری اصیل از حدود ۱۵ الی ۲۰ درصد به بالای ۸۰ درصد دو قلو زایی و ۱۰ الی ۲۰ درصد سه قلو و چهار قلوزایی خواهد رسید.

 

 

 

 

ادامه مطلب »

tabnak

با توجه به ارزش مفهوم چند قلو زایی در ایران بر آن آمدیم تا نمونه ای از معرفی طرح چند قلو زایی در رسانه های مختلف را به صورت بازخورد معرفی نماییم.
در همین راستا سایت تابناک معرفی مختصری از این طرح و شرکت رهیافت دانش ایرانیان نموده است.

لینک مطلب در سایت تابناک :
http://www.tabnak.ir/fa/news/228944/%D9%83%D8%B4%D9%81-%DA%98%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D9%82%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%DA%AF%D9%88%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF

مدیركل جهادكشاورزی استان زنجان گفت:ژن چند قلو زایی گوسفند كشف و در سفر چهارم هیات دولت به استان از آن رونمایی خواهد شد.

به گزارش ایرنا، محمدرضا نهاوندی پور اظهاركرد: این ژن به گوسفند نژاد افشار منتقل و گله ای از گوسفندها سه قلو زا شدند.

وی خاطرنشان كرد: تخصص تولید ژن چند قلو زایی تاكنون فقط در اختیار چهار كشور بود كه از این پس ایران نیز از آن بهره مند خواهد شد.

مدیركل جهاد كشاورزی استان زنجان با بیان اینكه با استفاده از این ژن گوسفندان هر دوسال سه مرتبه زاد و ولد می كنند، افزود: امكان انتقال این دانش فنی به سایر كشورهای جهان نیز وجود دارد.

وي به تولید جوجه مقاوم به سرما در استان زنجان نیز اشاره كرد و گفت: تنها رقیب ایران در تولید جوجه مقاوم به سرما، رژیم صهیونیستی بود كه پس از پنج سال مطالعه موفق به تولید آن نشد.

نهاوندی پور با بیان اینكه جوجه مقاوم به سرما در دمای منفی ۲۵ درجه رشد می كند، افزود: این جوجه تلفات اندكی دارد و نیاز به آنتی بیوتیك ندارد و دارای گوشت سالم می باشد.

ادامه مطلب »

تغذیه گوسفندان

مقدمه :
مراتع و علوفه جزء ارزانترين منابع خوراكي براي تغذيه گوسفندان محسوب مي شوند. در سيستم چرا ذخيره علوفه گونه هايي مانند : مخلوط علوفه شبدر و علوفه غلات مانند : علوفه چاودار ، يولاف و جو به منظور رفع نياز مواد خوراكي در زمستان كاهش مي يابد . در سيستم چراي گياهان فرصت بيشتري براي تغذيه گوسفندان وجود دارد . چراي بيش از حد مي تواند بيشتر احتياجات انرژي و پروتئين ميش ها را فراهم كند و به عنوان تامين كننده انرژي براي توليد ، نگهداري و رشد جايگزين غلات شود.
در بسياري از سيستم هاي مرسوم چرا ، حيوانات در تمام سال در منطقه اي خاص از مراتع نگهداري مي شوند. در چنين سيستم هايي بايد تعادل صحيح بين دام و مرتع حفظ شود.
در فصل زمستان بايد علوفه خشك با كيفيت بالا و كنسانتره مناسب در جيره بندي غذايي ميش ها منظور شود . ميش هاي خشك مي توانند در مرتع به تنهايي نگهداري شده و هنگامي كه با علوفه خشك تغذيه مي شوند ممكن است طي ۴ هفته آخر از بره زايي به مكمل هاي افزودني احتياج پيدا كنند.
اگر ميش ها به منظور حداكثر شير و افزايش سرعت بره زايي پرورش داده مي شوند لازم است در تغذيه آنها علوفه خشك همراه با يك برنامه غذايي مناسب با توجه به وضعيت بهداشتي آنها منظور شود . رابطه مثبتي بين قابليت هضم و خوراك و ميزان مصرف آن نيز افزايش مي يابد . در واقع خوراك هايي كه قابليت هضم بالايي دارند ، منجر به تحريك مصرف در دام مي شوند.
نمك يد دار بايد در طول پرورش به صورت قابل دسترس در اختيار ميش ها قرار گيرد . در سيستم پرورش ميش ها به منظور سهولت و صرفه اقتصادي در امر شيردوشي ، بايد دستگاههاي شيردوشي در سالن هاي شيردوشي وجود داشته باشد.
اهميت تأثير جيره متعادل در تغذيه گوسفند : ميش هايي كه به خوبي رشد كرده و از بره هاي خود تا پايان مرحله از شيرگيري پرستاري مي كنند به يك جيره متعادل براي نگهداري نياز دارند . علوفه به تنهايي نمي تواند تمام مواد مغذي ضروري را براي عملكرد مطلوب تامين نمايد . لذا به منظور افزايش كيفيت در امر توليد ، مواد مغذي ضروري مورد نياز است.
مطالعه اي به منظور تعيين تاثير جيره متعادل بر رشد و كيفيت پشم ميش ها بعد از سن ۳۶۵ روزگي انجام شده است . در اين تحقيق از ۴۶ ميش در مناطق مختلف نژاد گوسفند سرسياه ليتوان در يك مزرعه واقع در ليتوا استفاده شده است . طي اين مطالعه گوسفندان شاهد با يك غذاي استاندارد حاوي افزودني هاي معدني تغذيه شدند و خوراك گوسفندان ساير گروههاي آزمايشي مشابه گروه شاهد بوده است اما در جيره آنها خوراك جو با مقدار مشابه آن بدون پوشينه جايگزين شده است . نتيجه آزمايش نشان داد كه وزن در ۲۴ ساعت به طور معني داري افزايش داشته و تركيب جيره در اين آزمايش بر جعد تار پشم و كيفيت آن بي تاثير ولي وزن زنده ميشها ، جعد تار پشم را تحت تاثير قرار داده است . نتايج حاصل از اين آزمايش نشان مي دهد كه جو بدون پوشينه به دليل بالا بودن ارزش غذايي آن مي تواند به عنوان منبع مناسب پروتئين در جيره غذايي گوسفند و ديگر نشخواركنندگان استفاده شود.

ادامه مطلب »

راهکارهای بالابردن درآمد پرورش دهندگان گوسفند در ایران
مدیریت تولید مثل
یکی از راه های کم کردن هزینه ها، بالا بردن توان تولیدمثلی قوچ ها و میش ها با استفاده از ابزارهای مدرن مدیریتی می باشد که می توان با بالا بردن توان تولیدمثلی قوچ ها از تعداد آنها در گله کاست که علاوه بر بازگشت سریع تر سرمایه، هزینه های نگهداری را نیز کاهش می دهد. همچنین بالا بردن توان تولید مثلی میش ها باعث زایش بیشتر، هم در یک مرحله زایش و هم در دفعات زایش در طول سال شده، در نتیجه میزان سود سالیانه بیشتر خواهد شد.
طی سالیان اخیر جدا از بحث اصلاح ژنتیکی که کمک بسزایی در افزایش بهره وری در دامداری های کشور کرده، ابزارهای مختلفی برای مدیریت تولید مثل معرفی شده اند که مهم ترین آنها داروهای تنظیم کننده زمان فحلی و جفت گیری گوسفند می باشد که از این گروه می توان سیدر، اسفنج و رگولین را نام برد.

مهمترین زمینه های استفاده از داروهای تنظیم کننده زمان فحلی و جفت گیری گوسفند:
– تغییر تاریخ جفت گیری و زایش برای فروش بره ها در گران ترین فصل سال
– افزایش باروری قابل توجه بره های ماده (شیشک ها)
– کم کردن فاصله دو زایش از یکسال به ۸ ماه
– ایجاد فصل جفت گیری در بره های ماده ۱۰-۸ ماهه برای کم کردن زمان انتظار بره
– بالا بردن توان تولید مثلی قوچ های گله
– ایجاد سیستم زایش کنترل شده بدون فشردگی زایش
– ایجاد سیستم زایش در تمام طول سال برای گله های بزرگ به نحوی که بازار فروش مستمر داشته باشند

عواملی که الگوی جفت گیری را تحت تاثیر قرار می دهد:
عوامل بسیاری وجود دارند که جفت گیری گله را قبل از فصل جفت گیری تحت تاثیر قرار می دهند. از آن جمله می توان به وضعیت بدنی، کارآیی قوچ و مرحله شیردهی اشاره نمود. فعالیت جفت گیری پس از ورود نر به گله در صورتی زودتر اتفاق می افتد که:
۱- درمان نزدیک شروع فصل جفت گیری طبیعی باشد.
۲- در فصل قبلی گله زودتر زاییده باشد.
۳- گله دارای تعداد زیادی از میش هایی باشد که به طور طبیعی می توانند قبل از فصل جفت گیری طبیعی به قوچ جواب بدهند.
همچنین پس از ورود نر به گله جفت گیری در صورتی دیرتر رخ می دهد که:
۱- استفاده از این هورمون زودتر از موعد توصیه شده انجام گیرد.
۲- گله در فصل قبلی دیرتر زایمان کرده باشد.
۳- قوچ ها کاملاً از گله جدا نشده باشند.
۴- گله دارای میش های نابالغ زیادی باشد.
۵- گله دارای عوامل ممانعت کننده تغذیه ای یا عفونی باشد.

ادامه مطلب »

پرورش بره به روش مصنوعی
فاکتورهای مهم پرورش گوسفند یکی قیمت بره در بازار و دیگری تعداد بره های از شیر گرفته شده به ازای هر راس گوسفند در سال می باشد.با انجام فعالیت های اصلاحی و سلکسیون ، گوسفندانی با دوقلوزایی ومیزان بره زایی بالا حاصل شده اند که علاوه بر مزیتی که دارد این افزایش مشکل پرورش بره ها را به وجود آورده است.
مقدمه
فاکتورهای مهم پرورش گوسفند یکی قیمت بره در بازار و دیگری تعداد بره های از شیر گرفته شده به ازای هر راس گوسفند در سال می باشد.با انجام فعالیت های اصلاحی و سلکسیون ، گوسفندانی با دوقلوزایی ومیزان بره زایی بالا حاصل شده اند که علاوه بر مزیتی که دارد این افزایش مشکل پرورش بره ها را به وجود آورده است.
کافی نبودن شیر مادر به دلایل مختلف مانند سنگینی زایمان مرگ و میر بره ها را افزایش داده است.هزینه ،زمان، نیروی کاری که صرف کاهش میزان مرگ و میر بره ها که ناشی از گرسنگی بره و فقدان خصوصیات مادری میش است می شود از لحاظ اقتصادی مقادیر زیادی را شامل می شود. برای حل این مشکل پرورش مصنوعی بره ها به عنوان یک راه چاره برگزیده می شود.
پرورش دهندگان گوسفند به دلیل مراقبت های ویژه ، احتمال مرگ ، صرف نیروی کار و گران بودن غذای جایگزین از پرورش مصنوعی بره ها خودداری می کنند. اما امروزه با پیشرفت صنعت تولید خوراک دام،بهبود ویژگیهای کیفی،وجود سیستم های مختلف پرورش مصنوعی و وجود تجهیزات مدرن ، میزان نیروی کار کاهش یافته است.
درپرورش بره ها به صورت مصنوعی ،با از شیرگیری زودهنگام بره و تغذیه مناسب ورعایت اصول بهداشتی نتیجه پرورش مصنوعی بره ها به میزان زیادی بهبود یافته است.

پرورش بره ها با شیشه وپستانک یا سیستم های اتوماتیک
در یک واحد پرورش گوسفند،وقتی تصمیم به پرورش مصنوعی بره ها گرفته میشود اولین روشی که به ذهن پرورش دهندگان می رسد استفاده از شیشه و پستانک است . بره ها در ۵-۳ روز اول ، هر ۶ ساعت یکبار با استفاده از شیشه و پستانک تغذیه می شوند. بعد ازاین مدت بره ها هر روز ۳-۲ دفعه با جایگزین شیر تغذیه میشوند.در این روش مقدارمصرف جایگزین شیر را به سهولت می توان کنترل نمود.اگر باگذشت زمان و همراه با رشد بره مقدار خوراک جایگزین شیر و مدت تغذیه تغییر نکند پیش معده بره ها با گذشت زمان بزرگتر شده و عوارض ناخواسته حاصل از پرورش نامناسب به چشم خواهد خورد.در پرورش با شیشه و پستانک می توان از شیر میش های دیگر نیز به عنوان منبع شیر استفاده نمود.
یک روش دیگر،
پرورش اتوماتیک
می باشد.دراین روش امکان مصرف خوراک جایگزین به صورت مداوم و آزادانه برای بره ها مهیا می شود . دراین روش نیروی کار کاهش یافته و در مدت کوتاه تعداد زیادی بره پرورش می یابد.دراین روش واحدهای مکش شیر برای تعدادزیادی بره قابل استفاده است. پرورش دهندگان گوسفند باتوجه به تعداد بره ای که می خواهند به صورت مصنوعی پرورش دهند بایستی تعداد سطل مورد نیاز را خریداری نمایند و یا خودشان اقدام به ساختن آنها نمایند.

پرورش بره ها در محفظه یا اتاقک بره
بره ها با شروع تغذیه جایگزین شیرازهفته دوم به اتاقک بره آورده می شوند.غذایی که بعد از این بایستی به برها بدهیم خوش خوراک بوده و دارای حداقل ۲۰ درصد پروتئین باشد.کنجاله سویا به میزان ۵۰ درصد کل جیره برای تغذیه بره ها در این مرحله مناسب است.از آنجا که یونجه خشک باعث نفخ در بره ها می شود نباید زیاد مصرف شود. یونجه پربرگ نباید در دوهفته اول زیاد شود و همچنین آب مصرفی بره ها بایستی تمیز و تازه باشد.غذا و آب طوری قراردهده شود که بره ها نتوانند ریخت و پاش کنند.بدین منظور ظرف شیر را می پوشانند تا فضولات داخل غذا نشود و هر۲۴ ساعت یکبار غذای بره تعویض میشود.

بخش ها و تجهیزات مورد نیاز
بره هایی که به صورت مصنوعی پرورش می یابند باید به مقدار کافی از تحت شرایط تهویه و محیط مناسب از جایگزین شیر تغذیه نمایند.بره ها در چند هفته اول زندگی حرارت بدن خود را نمی توانند با محیط تطبیق دهند . بنابراین باید از تجهیزات گرمازا همانطور که در مورد جوجه های یکروزه استفاده می شود مانند مادر مصنوعی ،لامپها وغیره استفاده نماییم. طی تحقیقات انجام شده حرارت ۲۰ درجه سانتیگراد محیط ، بهترین شرایط دمایی برای رشد بره ها می باشد. اگر زمین خاکی و یا بتون باشد بایستی روی آن را باکاه و یا تراشه چوب بپوشانیم . برای بره های تازه به دنیا آمده میتوانیم از دربهای چوبی یا فلزی جمع شونده سیار استفاده نماییم. برای هربره ۰٫۹ مترمربع باکس چوبی سیار در سطح بتونی ۰٫۵ الی ۰٫۶ مترمربع تازمان اتمام شیرخوارگی کافی است.باکس های چوبی جمع شونده از لحاظ بهداشت و استفاده بهینه از سطح دارای مزیت می باشند. پستانک ها و سطلهای شیر مورد استفاده،دارای دونوع می باشند. نوع اول سیستم اتوماتیک و نوع دوم پستانک معمولی می باشد:
در سیستم اتوماتیک یک دگمه باز وبسته کردن وجود دارد که به کپسول پلاستیکی متصل است،وجوددارد.در سیستم پستانک ، رعایت بهداشت سخت تر بوده و خوردن شیر سردتر است . نوع دیگر پستانک متصل به کپسول پلاستیکی است که بره برای دریافت شیر بایستی فشار زیادی را با مکش به پستانک و کپسول وارد کند . در سیستم پستانک دار دو نوع سطل استفاده می شود:

پستانک-سطل نوع i : دارای یک لاستیک به طول یک متر که ازداخل شیر عبور کرده و پستانک در راس سطل قرار می گیرد.

پستانک – سطل نوعii: پستانک ها در اطراف قرار دارند و شیر با نیروی جاذبه زمین به داخل پستانک هاجاری می شود و بره ها آن را می خورند.شیر همیشه در پستانک قرار دارد و تغذیه بره ها را آسانتر می کند. درسیستم اتوماتیک ، هیچ افتی در میزان رشد بره ها نسبت به سیستم سطل وجود ندارد.پستانک های ازجنس لاتکس یا لاستیک برای این کار ایده آل هستند.

پستانک های لاستیکی دارای طول ۴-۳ سانتیمتر بوده و برا ی هر پستانک ۵-۳ راس بره در نظر گرفته می شود.برای پرورش مصنوعی بره ها دو یا سه قسمت در نظر گرفته می شود. اولین بخش، بخش عادت یا وفق دادن بره ها می باشد.بخش دوم مرحله عبور و بخش سوم بخش انفرادی است .
بره ها از بخش دوم (عبور) به بخش عادت پذیری آورده می شود.دراین بخش اگر بره ها به تغذیه مصنوعی عادت کنند دیگر نیازی به کمک ندارند. ۳-۲ روز بایستی نظارت انجام شود تا از عادت کردن بره ها به پستانک ها مطمئن شویم.بره ها تازمان از شیرگیری در بخش سوم می مانند. در آغول های فلزی و تخته ای،به ازای هر راس ۰٫۱۸ مترمربع و در آغولهای بتونی ۰٫۵۴ مترمربع سطح به ازای هر راس بره در نظر می گیریم . اگر در زمستان ، تعداد زیادی بره را بخواهیم به طور مصنوعی پرورش دهیم ، بایستی علاوه بر اینکه دمای محیط را بالاتر از ۱۵ درجه سانتیگراد نگهداریم،تهویه مناسب نیز انجام دهیم تا سرعت رشد بره ها در حد قابل قبولی بماند.

آغوز و خوراک جایگزین شیر
برای بره های تازه به دنیا امده مصرف آغوز دارای اهمیت ویژه ای است. هم برای بره هایی که توسط مادر خود تغذیه می شوند و هم برای بره هایی که به طور مصنوعی تغذیه می شوند آغوز باعث افزایش قدرت زنده مانی و منبع اجزای غذائی ویژه می باشد . علاوه براین که از لحاظ انروی و پروتئین غنی می باشد،دارای آنتی کورها و گولوبولینهای مورد نیاز بره است.
بره ها بایستی در ۲۴-۱۸ ساعت اول زندگی آغوز مصرف نمایند.۳۶-۲۴ ساعت بعد از تولد میزان جذب مواد حیاتی آغوز از روده از روده باریک به میزان قابل توجهی کاهش می یابد . به بره هایی که می خواهیم بهصورت مصنوعی پرورش دهیم بایستی توسط شیشه و پستانک آغوز خورانده شود و یا اجازه دهیم تا در ۶ ساعت اول زندگی از مادر خود تغذیه نماید.
بره های تازه به دنیا آمده به مصرف ۲۰ میلی لیتر آغوز به ازای هر ۰٫۵ کیلوگرم وزن زنده بدن نیازمندند.این مقدار در ۴ دفعه با فواصل مساوی داده می شود.می توان آغوز اضافی را منجمد نموده و برای مصارف آینده نگهداری نماییم. اگر از گوسفندان آغوز کافی برای تغذیه بره تامین نشود این کمبود را می توان از آغوز گاو تامین نمود برای اینکه آنتی کورهای موجود در آغوز منجمد دناتوره نشوند بایستی به صورت غیرمستقیم گرما داده شود و بدین طریق با حفظ آنتی کورهای آغوز به آرامی ذوب نموده و به مصرف بره برسانیم.
آغوز منجمد را داخل کیسه داخل آب گرم قرار می دهیم . برروی کیسه حاوی آغوز به آرامی آب گرم می ریزیم و تا ذوب آغوز منجمد ادامه می دهیم.خوراک های آماده شده به عنوان جایگزین شیر بایستی صرفا برای بره ها آماده شده باشند و خوراک جایگزین تولید شده ب شیر گاو برای بره ها مناسب نمی باشد زیرا ذرات چربی موجود درشیر آماده شده برای بره ها بایستی در اندازه های مساوی (هموژن) باشند. شیر گاو به علت وجود لاکتوز زیاد می تواند باعث اسهال و درنتیجه مرگ و میر بره ها شود.

ترکیبات یک غذای جایگزین شیر برای تغذیه بره ها در جدول ۱ آورده شده است :پروتئین خام۲۴-۲۲% چربی۳۵-۲۵% خاکستر۸-۵% سلولز خام۱-۰٫۵% ویتامین a20.000 iu/kg ویتامین d5000 iu/kg ویتامین e100-50 iu/kg لاکتوز۲۵-۲۲%
چون خوراک جایگزین که به حالت پودر است دارای چربی بالا می باشد بایستی با آب ولرم مخلوط نماییم تا حل شود. محلول سرد شده در دمای ۴-۲ درجه سانتیگراد باید نگه داشته شود. با مکش مداوم خوراک جایگزین عوارض گوارشی ناشی از تغذیه مصنوعی به حداقل می رسد.خوراک جایگزین سرد بوده و از فعالیت میکروارگانیسم ها جلوگیری میکند. ظروف شیر و پستانک هارا هر ۲،۳ روز یکبار از هم جدا کرده و با آب و مایع ظرفشویی می شوییم و پستانک های پاره شده و خسارت دیده را تعوی می نماییم تا اتلاف شیر به حداقل برسد. خوراک جایگزین از یک روز قبل آماده شده و در یخچال نگهداری می شود.مصرف شیر با توجه به وزن زنده بره ها و سن بره ها به طور متوسط روزانه مصرف غذای جایگزین ۱٫۱-۱٫۵ و ۱٫۷کیلوگرم در روز و یا به طور متوسط ۰٫۹۳ کیلوگرم در روز می باشد.
انتخاب بره برای پرورش مصنوعی
پرورش مصنوعی به منظور پایین آمدن میزان مرگ و میر در بره ها اعمال می شود . بره های زیادی یا بره هایی که مادرش مرده است بایستی به میش پرشیر دیگر سپرده شود.در نوادهایی که دو قلوزایی بیشتری دارد مانند سقزی یا کردی پرورش مصنوعی اعمال می شود.عموما بره های با جثه بزرگ و پرحرکت برای پرورش مصنوعی انتخاب میشوند.بره های ضعیف را بایستی به مادر خود سپرد.اما برخی از تحقیقات اظهار می دارند که گوسفندهای حاصل از پرورش مصنوعی دقیق وزن زنده بالاتری نسبت به گوسفندهایی که به طور طبیعی پرورش یافته اند دارا می باشند.اگر گوسفند۳ یا۴ بره به دنیا آورد ۲ راس از بره ها را به منظور پرورش مصنوعی انتخاب می نماییم.این انتخاب را ۲ الی ۶ ساعت بعد از تولد باید انجام دهیم. با طولانی تر شدن زمان انتخاب بره ها به سوء تغذیه و عوارض متابولیکی دچار خواهند شد.

شروع پرورش مصنوعی
برای شروع پرورش مصنوعی باید مطمئن بود که بره ها در طی پرورش مصنوعی آغوز کافی دریافت نموده باشند.بدین منظور بره باید ۴ الی ۶ ساعت برای تغذیه از میش رها شود.میتوان آغوز مستقیما از پستان مادر یا ازطریق پستانک دریافت کند. برای اینکه بعد از خوردن آغوز بره ها قدرت مکش خوبی داشته باشند قبل از تغذیه با غذای جایگزین ۴ الی ۶ ساعت بایستی صبر کرد .اما اگر مدت دادن غذای جایگزین طول بکشد رغبت بره ها برای مکش کم می شود.برای جلوگیری از عارضه
عضله سفید
به بره ها به ازای هر ۰٫۵ کیلو وزن زنده بدن یک دز آمپول e- سلنیوم و یا سولفاست که حاوی ۰٫۲۵ میلی گرم سلنیوم است تزریق شود. سرپستانک را به دهان بره مالیده و به آرامی چانه پایین را باز کرده و در دهان بره قرار می دهیم تا شروع به مکش نماید.از پشت بره گرفته و به سمت پستانک هدایت می کنیم . این حرکات باید جایگزین حرکات طبیعی میش مادر در شیر دادن به بره را وانمود نماید.هر ۴ الی ۶ ساعت یکبار بره ها باید به مکیدن پستانک عادت داده شوند.
۲الی ۳ دفعه انجام این کار کفایت میکند.بره های بزرگتر از دوروزه برا یاینکه به پستانک مصنوعی عادت نمایند دست کم ۴ الی ۶ دفعه عادت پذیری لازم است. عادت دادن بره ها به منظور قطع نیاز به کمک انسانی انجام می شود. در ابتدا بایستی خوراک جایگزین سرد باشد.اصلا از خوراک ولرم استفاده نشود. برخی از بره ها گوسفندهای بزرگتر را به عنوان مادر خود می پندارند و سر خود را به شکم و پشت گوسفند می مالد که این بره ها به سختی به پرورش مصنوعی خو می گیرند و اغلب در اثر گرسنگی می میرند. بدین دلیل بره هایی که این رفتار را نشان می دهند از رمه دور می شوند.
اغلب بره ها ۱ الی ۲ روز در مرحله عادت پذیری می مانند و بعداز عادت انها به تغذیه شیر مصنوعی به سییستم اتوماتیک منتقل می کنیم.دراین بخشها باید دقت کنیم که با بره های دیگر قاطی نشود. تغذیه و بهداشت مناسب باعث می شود که هر بره روزانه ۳۰۰ الی ۳۷۵ گرم به وزن زنده خود بیافزاید.

غذای مکمل و آب
درسیستم اتوماتیک به بره ها به طور آزادانه امکان نوشیدن شیر داده می شود.بر اساس ماده خشک غذای حاوی ۱۸الی ۲۰ درصد پروتئین بایستی داده شود .این غذا که یک جیره استارتر برای بره ها می باشد در جدول ۲ آمده است:

ماده خام%ذرت۶۲٫۰ کنجاله سویا (۴۴%cp)31.0 ملاس۴٫۵ سنگ آهک (کربنات کلسیم)۲٫۰ مواد معدنی (مینرال)۰٫۵
بره های تازه به دنیا آمده هنوز مکانیسم نشخوار ندارند.بدین دلیل پروتئین مصرفی ازنوع npn نمی باشد و از منابع طبیعی پروتئینی تامین شده است.پیلت های مورد استفاده بایستی در قطعات بزرگ بریده شده باشند. بره های با سن کم هم شروع به مصرف کنسانتره در مقادیر کم می نمایند.بدین دلیل در ۲۱ الی ۳۰ روزگی بره ها ازشیر گرفته می شوند و به مصرف خوراکهای نرمال شروع می کنند. آخورها باید طوری ساخته شوند که حداقل ریخت و پاش ، حداقل پرت و حداقل آلودگی با فضولات را دارا باشند.
بایستی در محل پرورش سنگهای لیس زدنی معدنی برای تامین مینرال وجود داشته باشد.

از شیر گرفته شدن بره ها
به دلیل اینکه خوراک جایگزین گران است بره ها به زودی به مصرف علوفه عادت داده می شوند. البته قبل از اینکه بره ها کاملا از شیر گرفته شوند بایستی به غذاهای فیبردار عادت داده شوند.به خاطر اینکه بره ها در هنگام از شیرگیری استرسی نداشته باشند در ابتدا خوراک جایگزین را از محیط دور میکنیم. تا ۷ الی ۱۰ روز بعد از شیرگرفتن غذای کمتری را بره ها مصرف می کنندو در نتیجه لاغر می شوند.بره ها در ۱۵ الی ۲۰ روزازشیرگرفته می شوند. اما مهمترین مساله در زمان از شیرگیری بره ها وزن زنده بره می باشد.بهترین وزن ازشیرگیری ۹ کیلوگرم وزن زنده می باشد . بره ها به صورت گروهی از شیر گرفته می شوند(به خاطر کاهش استرس) و اگر در محیط جدید نیز غذای قبل ازشیرگیری باشد بره ها استرس خواهند داشت.
بره ها تا رسیدن به ۱۸ کیلوگرم بایستی از غذای حاوی ۲۰-۱۸% cp تغذیه نمایند. این باعث می شود عوارض ناشی از کمبود پروتئین در آینده که با غذاهای با فیبر بالا تغذیه میشوند به حداقل برسد.
بره ها بعد از مصرف ۱۲۰۰-۹۰۰ گرم غذای جایگزین شیر یا در حدود ۴ هفتگی از شیر گرفته می شوند. البته باید مطمئن بود که این بره ها دیگر می توانند از خوراکهای دارای فیبر تغذیه نمایند.

مراقبت و بهداشت
در بره هایی که به طور مصنوعی بزرگ شده اند بایستی واکسن آنتروتوکسمی تزریق شود . اولین بار در آغاز مصرف غذای جایگزین شیر و بار دوم سه هفته بعد از بار اول تزریق می شود.(مخصوصا در بره هایی که کمتر آغوز خورده اند).
اگر در بره ها اسهال دیده شود بایستی بهداشت آب و حرارت و خاک محیط بررسی شود و در صورت پیشرفت عوارض به دامپزشک مراجعه شود.

اصولی که در پرورش مصنوعی بره ها بایستی رعایت شود:
۱- یک منبع شیر بایستی تامین شده و آغوز منجمد همیشه در دسترس باشد.
۲- از بین بره های ضعیف و متعدد فعالترین آنها انتخاب شود.
۳- مطمئن شویم که در ۱۲ الی ۱۸ ساعت اول زندگی بره ها آغوز کافی خورده اند.
۴- برای هر ۰٫۵ کیلوگرم وزن زنده ۰٫۲۵ میلی گرم سلونیوم تزریق شود ( ضد عارضه عضله سفید ).
۵- غذای جایگزین بایستی مناسب با سیسیتم گوارشی بره ها باشد.
۶- به منظور پایین آمدن فعالیت میکروارگانیسم ها شیر مصنوعی بایستی در ۸ ال ۱۵ درجه سانتیگراد مصرف شود.
۷- تا زمانی که بره ها خودشان بتوانند از پستانک مصنوعی تغذیه نمایند،بایستی به آنها کمک کنیم تا عادت نمایند.
۸- ۳ الی ۵ روز اول مراقبت ویژه ای را روی نحوه تغذیه بره ها اعمال نماییم تا مطمئن باشیم بره ها به مکیدن شیر مصنوعی عادت کرده اند.
۹- وسایل و تجهیزات تغذیه مصنوعی بایستی هر ۲ الی ۳ روز کنترل شود و کپسول و پستانک های خسارت دیده تعویض شود.
۱۰- در هنگام از شیرگیری بره ها باید ۹ کیلوگرم وزن زنده داشته باشند.
۱۱- بره ها به آنتروتوکسمی نوع d و c حساسند و باید دوبار برعلیه آن واکسینه شوند.
۱۲- وقتی بره ها به ۱۸ الی ۲۰ کیلوگرم رسیدند میزان بالای پروتئین جیره کاسته می شود.
۱۳- در مراتع باکیفیت چرا شوند و علوفه خوب مصرف کنند.

ادامه مطلب »

رفتار شناسي كاربردي گوسفند
مقدمه
مشخصه هاي رفتاري منحصر به فرد و جالب توجهي در گوسفند مشاهده شده است كه با بقا و تكثير آن در شرايط محيطي خاص و مناسب در ارتباط است. گوسفند داران موفق به خوبي با مفهوم رفتار شناسي گوسفند آشنا هستند و از علم و دانش موجود براي ارتقاء مديريت خود بهره مي برند. به مطالعه علمي رفتار شناسي حيوانات و اتولوژي(شناخت الگوهاي رفتاري جانوران) مي گويند. در اين مقاله به بررسي جنبه هاي مختلف اتولوژي گوسفند نظر جفت گيري، عادات تغذيه اي و دوران بعد از تولد مي پردازيم. البته اين مقاله جامع نيست زيرا حوزه بررسي بسيار گسترده است. در اينجا بيشتر بر مشخصه هاي خاص رفتاري تمركز مي كنيم.
اصول رفتار شناسي گوسفند
در سالهاي اخير رفتارشناسان اطلاعات ارزشمندي در رابطه با رفتار شناسي گوسفند ارائه كرده اند. در ادامه به شرح و بيان پيشنهادهاي مديريتي در اين رابطه مي پردازيم. مطالعه اين مطالب نمونه تازه اي در مقابل پرورش دهندگان مي گشايد. قبل از پرداختن به مسائل مربوط به تحقيق رفتارشناسي كاربردي گوسفند به چند اصل ضروري است. از جمله آنها چند تعريف و بيان شرح مختصري از حالات و خصيصه هايي از گوسفند است كه با كمك آنها با محيط تعامل و ارتباط دارد. همچنين توجه به اين مشخصه ها از آنجا حائز اهميت است كه منجر مي شود به علت تفاوت رفتاري گوسفند با ساير جانوران پي ببريم.
رفتار در واقع واكنش حيوان به محيط است. گوسفند اهلي در محيط نسبتا كنترل شده زيست مي كند و پاسخ و عكس العمل ذاتي يا اكتسابي اش در محيط تقريبا قابل پيش بيني است. بخش مهمي از ماهيت گوسفند رفتار اوست. بنابراين بايد به اين سوال مهم پاسخ بدهيم: گوسفند چيست؟ يكي از معروف ترين رفتار شناسان دنيا، دكار آركيلگور، چنين تعريفي ارائه مي دهد: گوسفند حيواني بي دفاع، محتاط، پوشيده از پشم، بصري و نشخوار كننده كه خاستگاهش صحرا يا كوهستان است كه آب كمي نياز دارد. زاد و ولد فصلي داشته و در مواقع خاصي از سال ساختار زيرگروه نو مجزايي تشكيل مي دهد. بقيه به اين نكته اشاره مي كنند كه گوسفند حيواني بسيار اجتماعي ست و نياز دارد تا به صورت گروهي حداقل با ۴ يا ۵ گوسفند ديگر زيست كند كه حتي در حين چراي گروهي با يكديگر ارتباط بصري برقرار مي كنند.
آنچه بيش از همه رفتار گوسفند را متمايز مي كند به گياه خواري يا همان نشخواركنندگي آن برمي گردد. به عنوان مثال رفتار غذايي گوسفند علفخوار را با ديگر الگوهاي خوراك نظير گوشت خواري مقايسه كنيد. حيوانات گوشتخوار وقت كمتري صرف تغذيه مي كنند. گوسفند به طور معمول وقت بيشتري صرف تغذيه و نشخوار مي كند ولي در مقابل زمان كمتري براي پيدا كردن غذا صرف مي كند. حيوانات گوشتخوار بايد به طعمه حمله كنند و قبل از مصرف آنرا از پاي درآورند. گوسفند صرفا چرا مي كند. بنابراين خصيصه ها و بسياري ويژگي هاي ديگر گوسفند از جانوران گوشتخوار متمايز است حيوان گوشتخوار تهاجمي است اما گوسفند موجودي منفعل است. آناتومي حيوانات گوشتخوار به شيوه اي است كه آنها را براي كشتن ديگر حيوانات آماده كرده است اما گوسفند تنها براي چرا قابليت دارد. گوسفند هيچ گاه حيوانات گوشتخوار را نمي كشد.
رفتار شناسان مدت زمان نشخوار كردن گوسفند را مشخصه خاص گوسفند قلمداد
مي كنند. ممكن است چندين ساعت در روز صرف نشخوار كردن شود كه نيازمند اين است كه گوسفند در شرايط آرام و راحت باشد. فشار و استرس ناگهاني منجر به توقف ناگهاني نشخوار كردن مي شود. در حين نشخوار گوسفند و حتي لگد در حالت خواب آلودگي و آرام قرار دارند. معمولا چرا و نشخوار به صورت گروهي انجام مي گيرد و با فعاليت ها و حركات چون تميز كردن بدن همراه است. در گروه بودن و حضور در گله ميزان استرس و احتمال بروز خطر را كاهش مي دهد. حتي مي توان گفت نشخوار كردن نوعي فعاليت ضد خستگي است.
حواس گوسفند
گوسفند و ديگر حيوانات از حواس پنجگانه بينايي، بويايي، شنوايي، چشايي و لامسه برخوردارند حيوانات با كمك اين حواس با محيط در تعامل و ارتباط هستند. مي توان گفت اين حواس آغازگر يا تعديل كننده واكنش رفتاري است. ارزيابي حواس گوسفند كار دشواري است. ارزيابي ساده آناتومي نشان مي دهد كه گوسفند و انسان تفاوت هاي شاخصي در چگونگي ديدن، احساس كردن، چشيدن، شنيدن و بوئيدن دارند. هر چند نبايد ادراكات حيوان را صرفا به ارزيابي هاي آناتومي محدود كرد. با اين حال درك ما از رابطه ميان آناتومي و درك حقيقي بسيار ابتدائي و محدود بوده و بنابراين ارزيابي جامع غيرممكن است. پس نمي توان با حواس گوسفند به طور تمام و كمال آشنا شد. اما در اين رابطه اطلاعات مفيدي در دست است كه مي تواند براي ارتقاء مديريت كارآمد باشد.
حس بينائي
آيا تا به حال رو در رو به گوسفند خيره شده ايد؟ مردمك بسيار بزرگي دارد و شكل آن با مردمك چشم انسان متفاوت است و تقريبا مستطيل شكل است. كره چشم گوسفند به سمت كناره صورت(سر) كشيده شده است بنابراين مي تواند محدوده گسترده تري را زير نظر داشته باشد. دانشمندان رفتارشناس معتقدند كه مكان قرار گرفتن و ساختار چشم هاي گوسفند منحصر به فرد است و او را به شكل طعمه درآورده است. در حيوانات شكارگري نظير سگ و كايوت چشم در قسمت جلوي سر قرار دارد كه باعث مي شود حوزه ديد كلي محدودي داشته باشند اما حوزه ديد هر دو چشم در آن واحد بيشتر است. بنابراين حيوان شكارگر قدرت دريافت و تمركز بالاتري دارد. حيواناتي چون گوسفند تنها با كمي چرخاندن سر مي توانند كل منطقه را زير نظر بگيرند. اگر خطري آنرا تهديد كند گوسفند متوجه شده و واكنش نشان مي دهد كه اغلب فرار است. شكل مردمك و محل گيرنده هاي بصري در شبكيه حوزه ديد جانبي را افزايش مي دهند كه البته مي تواند مشكلاتي را هم در پي داشته باشد به عنوان مثال گوسفند نمي تواند شكارگري را كه در بالاي سر او مثلا لابه لاي درختي است ببيند. اين مشكل در مورد آهو هم صادق است. آيا اين محدوديت ديد براي ديدن بالاي شر مشكل جدي ايجاد مي كند؟ پاسخ دقيق اين سوال مشخص نيست با اين حال مي توان گفت گوسفند نسبتا تيزبين است. او به راحتي مي تواند چراگاه مناسب را بيابد و از آن استفاده كند. همچنين بايد به تعداد ياخته هاي مخروطي وسيله مانند چشم گوسفند توجه كرد كه تفاوت چنداني با يافت هاي چشم انسان ندارد. تا مدت ها تصور مي شد گوسفند و ديگر دام ها كور رنگي دارند اما امروزه شواهد اين عقيده را رد مي كند. در واقع در چشم تمامي چهارپايان ياخته هاي مخروطي وجود دارد كه مي توانند با آن رنگ ها را ببينند. آزمايشاتي در مورد قدرت تشخيص رنگ چشم گوسفند انجام شده و به اين نتيجه رسيده اند كه گوسفند كور رنگي ندارد. البته تفاوتي ميان اين مشخصه در گوسفند و انسان وجود دارد.
حس شنوايي
در اين حوزه تحقيقات كمي انجام شده است. البته شواهد نشان مي دهد كه گوش گوسفند به صداهايي با تن بالا حساس است همچنين با شنيدن صداهاي ناگهاني و بلندي چون صداي ترقه يا پارس سگ هورمونهاي مربوط به استرس در بدن گوسفند آزاد مي شود. با افزايش سطح اين هورمونها گوسفند عصبي شده و از كنترل خارج مي شود. بنابراين زماني كه گوسفندان را به چرا برده ايد مراقب باشيد صداهاي بلند آنها را از كنترل خارج نكند. گوش گوسفند مي تواند صداها را تشديد و تقويت كند. صدا با شدت و فاصله زماني نسبتا متفاوت به هر گوش مي رسد و سيستم شنيداري آنرا به سيگنال را ستايي(جهت دار) تبديل مي كند. حتي در اين حين از حركت گوشها، سر و بدن هم كمك مي گيرند. اين توانايي هم همچون حس بويايي و بينايي به بقاي گوسفند كمك مي كند.

ادامه مطلب »